Зомбификација ©

Времето беше прекрасно за шетање вечерва. Воздухот чист и влажен, а температурата идеална.

Одејќи по улицата од „Идадија“ накај „Апче“, некаде после кафеаната „Дебар маало“, насреде улица застана бел автомобил од кој излегоа тројца неуниформирани лица. Претпоставувам дека беше некаде околу 15-20 минути пред 00.00 часот.

Единствениот од тројцата кој носеше значка обесена околу вратот извика „Полиција“ и ми побара лична карта. Вториот во раката држеше светилка, а третиот во устата грицкаше пластична лажичка за мешање кафе и гледаше сеир.

Пред да го извадам пасошот од џебот, го погледнав и го запаметив бројот на значката на полицаецот кој побара да се легитимирам. Претходниот пат кога ме легитимираа навечер си го остварив и правото усно да ми го кажат името и презимето и од која единица се, но овој пат не го сторив тоа, затоа што имав чувство дека тоа ќе предизвика конфликт. Едноставно, дали поради прекрасната вечер, не бев расположен да ја започнам новата година со конфликти со полицијата.

Откако полицаецот со значка бр. 08215 го погледна пасошот, ме запраша како се викам. Смирено му одговорив дека пишува во пасошот. Ја вклучи радиостаницата и се јави погрешно изговарајќи го моето презиме - „Трајановски“, наместо „Трајаноски“. Не реагирав, затоа што не сакав да ги провоцирам.

Следното прашање на полицаецот беше каде живеам. Му одговорив, исто така смирено, дека пишува во пасошот. Третото прашање беше на каде одам.

Во тој момент веќе малку изгубив трпение. Ми се јави чувство на мал гнев од сознанието дека сеуште живеам во тоталитарна држава во која полицијата ги малтретира граѓаните без причина. Наместо да одговорам, го запрашав полицаецот која е причината зошто сум запрен и легитимиран.

(Како борец за човекови права, позната ми беше одредбата од Правилникот за вршење на работите на МВР: „Легитимирањето е службено дејствие што го преземаат овластените службени лица заради утврдување на идентитетот на граѓаните во случаите кога постојат причини, услови или основи за нивно доведување во врска со кривично дело или прекршок како сторители, или кога е тоа потребно за остварување на определени права на други субјекти во пропишана постапка.“)

Видливо беше дека моето прашање го раздразни полицаецот кој претходно гледаше сеир грицкајќи пластично бело лажиче со забите. Со заканувачки и агресивен тон ме предупреди дека ќе ми извршат претрес.

Во тој миг изнервирано изјавив дека воопшто не ми се допаѓа нивниот понижувачки однос, особено тоа што во службено својство ми се обраќа цивилно лице кое не ми покажало службена легитимација (што е спротивно на чл. 28 ст. 2 од Законот за внатрешни работи - пречистен текст).

Во тој момент цивилот се сепна и ми покажа легитимација. Кога со гест изреагирав дека е понижувачки да ти се обраќа полицаец во цивил кој фраерски грицка пластично лажиче во устата, полицаецот го исплука лажичето на тротоарот. Инстинктивно ми дојде да му забележам дека со тоа прави еколошки прекршок, ама се воздржав.

Нервозата на полицаецот видно порасна откако отсечно одговорив дека нема да дозволам да ме претресат без судски налог, потсетувајќи ги на законот. Тогаш, со еден неочекувано брз потег тој ми ја турна капата од главата која падна на шофершајбната од колата. Го вложив сето мое трпение со цел да не изреагирам на оваа агресивна провокација.

Тогаш се уфрли полицаецот со значка бр. 08215 кој рече дека ете, нема да ми извршат претрес, туку преглед, и побара од мене да извадам се што имам од џебовите.

Реков дека немам намера ништо да вадам од џебовите додека не ми ја кажат причината зошто сум запрен и легитимиран. Им укажав дека си ги знам своите права, дека сум магистер по човекови права, и дека имам намера да се жалам на нивниот непрофесионален однос, ако треба, и на највисоки инстанци.

Тогаш полицаецот со значка бр. 08215 ми возврати дека сум му бил сомнителен, на што побарав да ми појасни во која смисла сомнителен. Инсистирав да ми кажат зошто сум сомнителен, убеден дека имам право да ги знам причините зошто сум запрен и легитимиран. Одговорот што го добив беше само - „Сомнителен си!“ - и толку.

Потоа следуваше и некакво спомнување дека ако треба ќе ме води у „Шутка“, дека ќе обезбедат ако треба и судски налог, ама од моја страна немаше никакво отстапување. Реков дека немам намера ништо да вадам од џебовите, и повторно ги предупредив дека ќе се жалам поради нивниот недостоинствен однос. Направив чекор настрана, и погледнав во регистрацијата на нивниот автомобил со цел да ги запомнам бројките на табличката.

Интересно, ама како реакција на моите протести, полицаецот со значка бр. 08215 ја смени тактиката. Со малку посмирен глас ме праша што имам во џебовите. Смиреноста на гласот ме мотивираше да му одговорам дека имам фотоапарат, шал, и некои хартивчиња (ѓубренца кои не ги фрлам на улица во недостаток од корпа за отпадоци).

- „Сигурно немаш ништо недозволено?“ - ме праша полицаецот со значка бр. 08215.

„100%“, му реков.

Направи фаца како демек ми поверува, потоа влезе во автомобилот, и почна нешто да пишува.

Се сеќавам и на тоа дека во меѓувреме го прашав третиот „полицаец“ со светилката во рака (само претпоставувам дека е полицаец, затоа што воопшто не ми покажа службена легитимација) дали сум лишен од слобода, на што ми одговори дека не сум, дека само го проверуваат мојот идентитет. Мојот пасош сеуште беше во рацете на полицаецот со значка бр. 08215 кој пополнуваше некаков формулар во колата.

Откако го пополни формуларот, ми го врати пасошот и ми рече дека сум слободен. Малку беа изненадени кога наместо да фатам џаде, им побарав записник за легитимирањето.

(„За извршеното легитимирање на лице во врска со причините, условите и основите од членот 7 став 1 на овој правилник, овластеното службено лице составува извештај за легитимирањето кој содржи: податоци за легитимираното лице, место, време и причина за легитимирањето и дали по легитимирањето лицето е задржано односно приведено и предадено за натамошна постапка на судските органи.“ (Член 8))

На барањето записник, полицаецот со значка бр. 08215 малку се поднасмеа и рече дека ќе ми го испратат по пошта.

Моето последно прашање до нив беше во која полициска станица да се жалам.

Одговорот беше да се жалам на 92. Пак прашав во која полициска станица да се жалам, пак добив одговор да се јавам на 92. Откако автомобилот замина, погледнав на часовникот на мобилниот. Беше 00.01 часот, 03.01.2007.

Откако пристигнав дома, се јавив на 192, каде што ме префрлија во полициска станица „Центар“. Службеникот кој се јави на телефонот љубезно ме ислуша, рече дека биле „Алфите“ и дека можам да поднесам претставка и утре после 8.30 часот.

Да си признаам, најнапред бев во дилема дали да поднесам претставка. Најпосле, немаше никаков физички контакт помеѓу мене и „Алфите“ (ако се исклучи вештото туркање на капата кое, да си признаам, не ме ни потчукна - иако длабоко ме навреди и изнервира како гест на понижување и непочитување).

Но, едноставно не можам да го пренебрегнам тоа дека бев нељубезно запрен, непрофесионално легитимиран, како и чувството дека бев понижуван на улица без никаква причина.

Моето достоинство е повредено, и ќе барам сатисфакција.

Бесмислено е да ги мотивираш другите луѓе да бараат заштита во случај на повреда на достоинството и човековите права, ако самиот ти ги пренебрегнуваш случаите на повреда на достоинството и твоите права.